Wat een ontzettend flauw opiniestuk van collega Ad van Nieuwpoort om het jaarthema van de Protestantse Kerk af te fakkelen ten faveure van zijn eigen theologische inzichten. die zoveel beter zijn dan wat de kerk nu voortbrengt. Er is in de Bijbel inderdaad het nodige verzet te vinden. Ook heel wat oorlogen hebben er een plek. Niet zelden wordt tot oorlog opgeroepen, zelfs. Versmal het christelijk geloof niet tot een houding van verzet.  Dat is te makkelijk. En stel de leuzen die je omarmt onder kritiek. Waarvoor niet buigen? Hoe ziet dat verzet eruit?  En wat levert het op? We leven momenteel met een oorlog in Oekraïne die, als er geen wonder gebeurt, straks het vijfde jaar in gaat en langer gaat duren dan WOII. Die oorlog werd niet gewonnen doordat er een briljante verzetstheologie werd verkondigd, maar wel omdat er van overzee mensen bereid waren hun leven te geven. Er is veel meer dan verzet nodig. Het komt erop aan met onze poten in de klei te gaan staan.

Daarbij klinken de woorden ‘niet buigen’, nogal makkelijk als ze van een kansel worden geroepen. Spannend wordt het pas als wij ons de vraag stellen: wat de toekomst van onze planeet ons mag kosten. En wat hebben wij voor vrede over? Onze vrijheid heeft een prijs die we  liever niet noemen. Wij staan als predikanten nergens in de frontlinie en ervaren ook niet wat het is om te moeten overleven aan de onderkant van de samenleving, als asielzoeker, als contractarbeider of wat dan ook. Wij zijn  niet één van de 50.000 werknemers die nu bij Volkswagen in Duitsland ontslagen worden en in onzekerheid gestort. In de regel dreigt voor ons geen dakloosheid. We leven een beetje losgezongen van de werkelijkheid waarin de meeste mensen moeten leven. Laten we dan niet in de valkuil trappen die werkelijkheid te veroordelen. We kunnen niet ontkomen aan de smerige spelletjes in de politiek. Heb niet de illusie dat we AI en sociale media buiten de deur kunnen houden, veroordeel de zoektochten naar identiteit niet. We staan er midden in, we ademen het en hebben er mee te dealen.

Verzet heeft het gevaar in zich resignatie te worden, waarbij de wekelijkse eredienst ons een veilig taalspel biedt waarin mooie woorden worden gesproken zonder consequenties. Dat is al te veel gebeurd. Heel veel van die woorden zijn ons trouwens aangereikt toen liturgische vernieuwing in de jaren zestig hand in hand ging met politieke actie. Het heeft bijgedragen aan verschillende golven van emancipatie, o.a. van vrouwen en homo’s. De taal ervan staat nog steeds overeind. Maar losgezongen van politieke actie kan het een bloedeloos taalspel worden.

Ook politieke actie kan zijn grond verliezen. Terugkijkend werden de leuzen waarmee we toentertijd de wereld introkken steeds meer gekenmerkt door ideologische vooringenomenheid. Het is goed om ook die onder kritiek te stellen.

Ons wacht de taak het omgekeerde te doen: luisteren, meebewegen met deze tijd en met de mensen. Vragen stellen vanuit een houding van betrokkenheid en ongerustheid. Niet aflatend de hoofdvraag uit de Bijbel te herhalen: mens waar ben je? Het zal iedere keer andere reacties opleveren. Geen juiste antwoorden op een juiste vraag. Onze werkelijkheid is veel te gefragmenteerd en te divers om op voorhand nog over juist en onjuist te spreken. Laat staan dat er iets zou bestaan als een ‘goede theologie’. Waar een systeem zich niet meer laat bevragen en zichzelf uitnemend acht, dreigt sektarisme. Theologische systemen zijn daarop geen uitzondering.

We tasten in het duister en lopen in de modder. Het is niet anders. Het kan er goed zijn, daar in die modder. Als we vuile handen durven te maken.